على زمانى قمشه اى

127

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

او در « وسيج » قريه كوچكى از توابع فاراب در تركستان ( ماوراءالنهر ) به دنيا آمد و تاريخ تولد او را بين 259 يا 260 نوشته‌اند ، پدرش فرمانده نظامى و از خاندانى پارسى و ايرانى بود ، وى مدت زيادى در بغداد ماند و علوم خود را در آنجا تحصيل كرد ، سپس در سال 330 ق به حلب رفت و در پناه امير سيف الدوله حمدانى ( در خلافت الراضى و المقتدر عباسى ) كه قدر او را مىدانست و از او تجليل مىكرد و عطاها مىبخشيد زندگى كرد ، ولى فارابى از آن‌همه عطاها چشم پوشيد و فقط روزانه به چهار درهم اكتفا كرد . ابن ابى اصيبعه گفته است او فيلسوفى كامل و پيشوايى فاضل بود كه علم حكمت را به‌طور كامل و متقن مىدانست و در علوم رياضى تفوق يافته بسيار با هوش و ذكاوت ، پاكدل ، به دور از مظاهر دنيا بود و درعين‌حال به شعر ، ادبيات ، لغت و فقه توجه خاص داشت و درعين‌حال مغرور نبود ، روزى از او پرسيدند شما دانشمندتر هستيد يا ارسطو ( معلم اوّل ) جواب داد : اگر در دوره او بودم بزرگ‌ترين شاگرد او مىبودم . استادان و شاگردان فارابى : فارابى در منطق و حكمت از يوحنا بن حيلان و يونس بن متى و در نحو از ابو بكر بن سرّاج بهره برده و شاگردان مشهور او عبارتند : ابو زكريا يحيى بن عدّى . منطقى است كه او خود يكى از مفسران و مترجمان آثار يونانى است و ديگرى ابراهيم بن عدى است كه در حلب شاگرد او بود و فارابى شرح كتاب « البرهان ارسطو » را بر او املاء كرد . تأليف : فارابى داراى تأليفات فراوانى در زمينه‌هاى هندسه ، طبيعيات ، نجوم ، منطق ، روانشناسى ، شعر و قافيه ، اخلاق ، موسيقى ، ردّهايى بر رازى ، بر جالينوس و ابن راوندى و كتاب‌هايى در فنّ خطابه ، لشگركشى ، فرماندهى ، جنگ ، احكام نجوم ، كيميا ، علم الهى ، رؤيا ، تشريح اعضاى حيوان ، اغراض